Δευτέρα, 16 Οκτωβρίου 2017

Εργαστήρι για τη Δημοκρατική Σχολική Τάξη

Φωτογραφία του Stephanos Cherouvis.




Εργαστήρι για τη Δημοκρατική Σχολική Τάξη 
στο Διεθνές Συνέδριο EDEN Open Classroom 2017: Open Schools for Open Societies


Η Ευρωπαϊκή Κοινότητα για μια Δημοκρατική Παιδεία (http://www.eudec.org/Home) και το ευρωπαϊκό έργο The Enquiring Classroom (http://www.enquiring-project.eu/) σας προσκαλούν σε ένα εργαστήρι για τη δημοκρατική σχολική τάξη. Το εργαστήρι θα λάβει χώρα στο πλαίσιο του διεθνούς συνεδρίου EDEN Open Classroom 2017: Open Schools for Open Societies (http://openschool2017.ea.gr/), το Σάββατο 21 Οκτωβρίου 2017, από 14.30 έως 18.00, στις εγκαταστάσεις τις Ελληνογερμανικής Αγωγής στην Παλλήνη Αττικής.

Λίγα λόγια για το εργαστήρι:

Το εργαστήρι είναι το αποτέλεσμα μιας κοινής προσπάθειας των συνδιοργανωτών με όραμα το δημοκρατικό σχολείο. Αποτελείται από δύο ενότητες, με προτάσεις, υλικό και δραστηριότητες τόσο από το TEC όσο και από την EUDEC.

Για τη συμμετοχή σας στο εργαστήρι, είναι απαραίτητη η εγγραφή σας στο συνέδριο (επιλογή 2 στη φόρμα εγγραφής): http://openschool2017.ea.gr/?q=registration-conference

Ενότητα 1 (TEC): H φιλοσοφική διερεύνηση στο σχολείο (1 ώρα)

• Η φιλοσοφική διερεύνηση για/με παιδιά
• Οι βιωμένες αξίες
• Η ερμηνευτική προσέγγιση των πεποιθήσεων
• Η χρήση ψηφιακών κοινοτήτων και εκπαιδευτικών σεναρίων

Ενότητα 2 (EUDEC): Ο ομορφότερος κόσμος,
τον οποίο η καρδιά μας γνωρίζει, είναι εφικτός (2 ώρες)

• Αντιαυταρχική Εκπαίδευση - Νέα Αγωγή – Κριτική Παιδαγωγική
• Τι κάνει ένα σχολείο δημοκρατικό στην πράξη: Πρωινός Κύκλος, Δάσκαλος Εμπιστοσύνης, Επιτροπή Επίλυσης Συγκρούσεων, Σχολική Συνέλευση
• Βιωμένα παραδείγματα από σχολεία-μέλη του EUDEC
• Ανοιχτή συζήτηση για τη δημοκρατία στα σχολεία
• Το EUDEC στην Ελλάδα
• Βιωματικό Εργαστήρι στην “Τέχνη του ακούειν”

Λίγα λόγια για τους διοργανωτές:

Η Ευρωπαϊκή Κοινότητα για τη Δημοκρατική Παιδεία (EUDEC) υποστηρίζει τα Δημοκρατικά Σχολεία, εστιάζοντας σε δύο θεμελιώδεις αρχές: α) στην ισοτιμία, συνευθύνη και συνεργασία δασκάλων και μαθητών ως προς τον τρόπο λειτουργίας του σχολείου και β) στο δικαίωμα των μαθητών να επιλέγουν τo περιεχόμενo, τον τρόπο και το ρυθμό της μάθησής τους.



Το Ευρωπαϊκό Έργο The Enquiring Classroom (TEC) αναπτύσσει στρατηγικές για την υποστήριξη εκπαιδευτικών και μαθητών που συμμετέχουν σε συζητήσεις σχετικά με την ταυτότητα, τις θρησκείες, τις πεποιθήσεις, τις δημοκρατικές αξίες, τη διαφορετικότητα, την ενσωμάτωση και τη βία, σε ένα σχολικό περιβάλλον χωρίς διακρίσεις και αποκλεισμούς.

Τετάρτη, 16 Αυγούστου 2017

1ος Κύκλος εκπαίδευσης Εμψυχωτών Ευέλικτης Μάθησης

(Αgile Learning Facilitators-ALF Summer)
Παρασκευή 28 Ιουλίου Σάββατο 5 Αυγούστου 2017
Αγρόκτημα της ομάδας «Σταγόνες», Βλαχιά, Β. Εύβοια

Είχα τη χαρά και την τιμή να συμμετέχω και να καταγράψω με την καμερά μου τον πρώτο αυτό κύκλο που διεξήχθη στη χώρα μας αυτό το καλοκαίρι. Οι εντυπώσεις μου και τα συναισθηματά μου έχουν αγγίξει το σημείο κορεσμού, αφού μέσα σε αυτές τις δέκα ημέρες συμπυκνώθηκαν γνώσεις και πρακτικές που απαιτούν πολύ χρόνο για να χωνευτούν και να επεξεργαστούν. Η μοναδική αίσθησης ικανοποίησης που μοιράστηκα με τα παιδιά , τους γονείς και τους εκπαιδευτές μας, ήταν αποτέλεσμα μιας εμπειρικής και συμμετοχικής προσέγγισης που μας έδωσε πολλές ελπίδες για να συνεχίσουμε να οραματιζόμαστε κοινότητες αρμονικής συνύπαρξης, όπου η παιδεία ως γενικότερη έννοια είναι συνυφασμένη με τις νέες κοινωνικές δομές, που θα μας βοηθήσουν να πραγματώσουμε την ελευθερία της γνώσης και της μάθησης.
Μιλήσαμε για μια πρωτοποριακή εκπαίδευση.Για παιχνίδι και τεχνολογία. Για αυτομόρφωση και αλληλοδιδακτική και για υποστήριξη μιας κοινότητας εξωσχολισμού (unschooling).
Το πρόγραμμα περιλάμβανε ένα τριήμερο βιωματικό εργαστήριο στην Ευέλικτη Μάθηση, μια πενταήμερη Nature Play παιδική κατασκήνωση και μία μέρα όπου μοιραστήκαμε τις εμπειρίες και τις νέες μας δεξιότητες.
Κι όλα αυτά στην εντυπωσιακή φύση της Β. Εύβοιας!

Ε.Β (Cinevangelos)

Λίγα λόγια για το καμπ που συνδιοργανώθηκε από το Nature Play και την ομάδα «Σταγόνες»

Η Εμπειρία
Οι Εμψυχωτές/Διευκολυντές Ευέλικτης Μάθησης συνεργάστηκαν με νέους εμψυχωτές, γονείς, μέλη άλλων ΚΕΜ και εθελοντές, και να συν-δημιούργησαν μια δομή αυτοκαθοδηγούμενης μάθησης για τους ενήλικες που παρακολούθησαν το τριήμερο εργαστήριο καθώς και για τα παιδιά που συμμετείχαν στη συνέχεια στην πενταήμερη κατασκήνωση.
Η Δομή
Ξεκινούσαμε και τελειώναμε κάθε μέρα μαζί, δημιουργώντας καθημερινά το περιεχόμενο του προγράμματος, χρησιμοποιώντας τα ίδια εργαλεία αυτό-διαχείρισης που χρησιμοποιούμε στους χώρους εναλλακτικής εκπαίδευσης. Αυτή είναι η εμπειρική μάθηση (experiential learning) -μάθηση μέσω της πράξης και της καθημερινής εμπειρίας. Δεν υπήρχε δηλαδή κάποιο προκαθορισμένο «πρόγραμμα σπουδών».




Ο Βασικός Σκοπός επετεύχθη
Οι συμμετέχοντες αποκτήσαμε την εμπειρία και την αυτοπεποίθηση να συντονίσουμε ένα ΚΕΜ ή αντίστοιχο αυτοκαθοδηγούμενο πλαίσιο μάθησης. Όλα αυτά δεν είχαν να κάνουν τόσο με την απλή απορρόφηση πληροφορίας ή με τη μάθηση του «σωστού» τρόπου χρήσης των παραπάνω εργαλείων ευέλικτης διαχείρησης, όσο με το να μάθουμε να εξασφαλίζουμε χώρο, χρόνο και κίνητρα για μάθηση και να συνυπάρχουμε σε μια αυθεντική (και όχι εξουσιαστική) σχέση μεταξύ μας και με τους μαθητές.
 



Το πρόγραμμα συνοπτικά ήταν το εξής:
1η-3η  Μέρα : Τα Βασικά
Μια τριήμερη εισαγωγή στην διευκόλυνση (facilitation) και την Ευέλικτη Μάθηση, όπου έμπειροι εμψυχωτές όπως ο Eric Bear και η Sierra Allen μοιράστηκαν μαζί μας τη θεωρία και την πράξη, αλλά και βιωματικές δραστηριότητες/ασκήσεις. Ακολουθήσαμε το ρυθμό που ακολουθεί ένα ΚΕΜ κατά τις σχολικές μέρες: πρωινός προσδιορισμός προθέσεων, ημερήσια εξερεύνηση, και το απόγευμα κύκλος για συζήτηση και μοίρασμα ιδεών και εμπειριών.






4η-8η Μέρα : Η Κατασκήνωση
Ήταν η κατάλληλη περίπτωση να εξασκήσουμε τα εργαλεία και τις αρχές της Ευέλικτης Μάθησης!
Όλοι μαζί συμβάλλαμε ώστε να λειτουργήσει μια καλοκαιρινή κατασκήνωση όπως ένα ΚΕΜ. Βιώσαμε την πλήρη εμπειρία ενός ΚΕΜ σε όλες τις ηλικίες και εξασκείσαμε τις αρχές της Ευέλικτης Μάθησης. Εδώ τα παιδιά συμμετείχαν και πολλαπλασίαζαν την  ενέργεια! Ήταν μια ιδανική ευκαιρία να εμβαθύνουμε τις δεξιότητές μας και να χτίσουμε μια πιο αυθεντική σχέση με τα παιδιά, καθώς και να μάθουμε να χρησιμοποιούμε τα εργαλεία, να ηγούμαστε κάποιων συνεδριών και να υποστηρίζουμε τις εργασίες των παιδιών.
 

9η Μέρα:
Ο Απολογισμός- η Ανατροφοδότηση (feedback) και η Γιορτή Λήξης
Μια ανεπίσημη μέρα που σίγουρα έφερε την ομάδα πιο κοντά. Αντιμετωπίζοντας ισότιμα όλα τα μέλη της ομάδας, αναλογιστήκαμε την εμπειρία μας,  εντοπίσαμε κενά στις νέες μας δεξιότητες και εμβαθύναμε στο πώς να τις βελτιώσουμε. Επίσης... το γιορτάσαμε και δεσμευτήκαμε να συναντηθούμε μελλοντικά!


Τι κάνει ο εμψυχωτής/διευκολυντής (facilitator);
Τα παιδιά μας μεγαλώνουν σε ένα κόσμο που ολοένα και αλλάζει. Με τον ίδιο ρυθμό αλλάζει και η εκπαίδευσή τους. Μαθαίνουν και αποκτούν δεξιότητες από το διαδίκτυο, από τις εξωσχολικές τους δραστηριότητητες κι από τόσα άλλα εκτός του σχολείου. Έτσι αλλάζει και ο ρόλος του εκπαιδευτικού. Καλείται από απλός μεταδότης γνώσεων (δασκαλοκεντρική διδασκαλία), να γίνει εμψυχωτής/διευκολυντής (facilitator) της μαθησιακής διαδικασίας, δηλαδή να οργανώνει μαθησιακά περιβάλλοντα προσαρμοσμένα στις ατομικές ανάγκες κάθε παιδιού (μαθητοκεντρική διδασκαλία), και έτσι, να τα διευκολύνει στο ταξίδι τους για την απόκτηση γνώσης.
Τα Κέντρα Ευέλικτης Μάθησης (ΚΕΜ) λειτουργούν ως ένα δίκτυο αναγνωρισμένων από το κράτος σχολείων και ομάδων κατ'οίκον εκπαίδευσης στις Η.Π.Α., και επαναφέρουν τη χαρά της μάθησης με μια εντυπωσιακά αποδοτική εκπαιδευτική προσέγγιση: την αυτοκαθοδηγούμενη μάθηση. H αυτοκαθοδηγουμενη μαθηση υποστηρίζεται από τον πολιτισμό που δημιουργούν οι προθέσεις της ομάδας/κοινότητας και ενισχύεται από τα εργαλεία ευέλικτης διαχείρισης (agile management tools) που διδάσκονται στα ΚΕΜ.

Τί σημαίνει όμως Ευέλικτη Μάθηση (Agile Learning);

Agile σημαίνει ευέλικτος, ευκίνητος, εύστροφος!

Η Ευέλικτη Μάθηση συνοψίζεται σε αυτά τα 3 σημεία:

 Αυτοκαθοδηγούμενη (self-directed)
Οι άνθρωποι είναι μαθητές από τη φύση τους. Όταν τα παιδιά αφήνονται να ασχοληθούν με ό,τι έχουν πάθος, αφοσιώνονται και μαθαίνουν πιο γρήγορα και πιο αποδοτικά –
καλύπτοντας χρόνια διδακτικής ύλης, μέσα σε εβδομάδες μόνο, τη στιγμή που αυτά επιλέγουν να μάθουν.
Δηλαδή καθοδηγούν από μόνα τους τη μάθησή τους.
Πολιτισμός της Κοινότητας
Στα σχολεία αυτά τα παιδιά νιώθουν ότι εισακούονται, ότι ανήκουν στην ομάδα. Ο σκοπός τους και οι προθέσεις τους λαμβάνονται υπ΄όψιν από την εκπαιδευτική κοινότητα.
Ως κοινωνικά όντα, λειτουργούμε καλύτερα μέσα σε τέτοιες ζωντανές κοινότητες, οι οποίες χτίζουν την αυτοπεποίθησή μας, διευρύνουν τα επικοινωνιακά μας ταλέντα και μας βγάζουν τον καλύτερο εαυτό μας. Έτσι δημιουργούμε ένα πολιτισμό που μας αφορά προσωπικά και συνειδητά.





Εργαλεία Ευέλικτης Διαχείρισης (agile management tools) Χρησιμοποιούμε πρακτικά και συγκεκριμένα εργαλεία έτσι ώστε να μετατρέψουμε όλα αυτά τα υψηλά ιδανικά σε εφικτές και αξιόπιστες πρακτικές. Αυτά τα εργαλεία και οι πρακτικές παρέχουν εμφανή αποτελέσματα στη μάθηση, αποτελούν εξαιρετική εξάσκηση στην αυτοδιαχείρηση, και έχουν σαφείς σκοπούς και στόχους. Παράλληλα προωθούν την εύκολη ενσωμάτωση νέων δομών σύμφωνα με τις παιδαγωγικές, προσωπικές ή ομαδικές ανάγκες που προκύπτουν.
Εδώ, ο Εric Bear που ήταν ο βασικός εισηγητής του καμπ, σε μία TEDx ομιλία σχετικά με την Ευέλικτη Μάθηση. 

«Οι ρίζες μας βρίσκονται στη γη.
Τα παιδιά πρέπει να μάθουν πώς να νιώθουν και να ζουν σε αρμονία με τη Γη.»


- Δρ. Μαρία Μοντεσσόρι

Δευτέρα, 17 Ιουλίου 2017

Δημοκρατική Παιδεία

πηγή: EUDEC
Image
Υπάρχει λόγος που τα σχολεία, σε κράτη δημοκρατικά, δε λειτουργούν δημοκρατικά αλλά ιεραρχικά; Η απάντηση είναι πως όχι.
Έρευνα χρόνων στην εκπαίδευση έχει αποδείξει ότι ο πιο αποδοτικός τρόπος μάθησης είναι όταν αυτή πηγάζει από την περιέργεια του ίδιου του μαθητή και ακολουθεί τα δικά του ενδιαφέροντα. Στα δημοκρατικά σχολεία και πανεπιστήμια συμβαίνει ακριβώς αυτό. Ελεύθερη, αυτόβουλη μάθηση. Η φυσική περιέργεια δεν πνίγεται, αλλά καλλιεργείται. Το αποτέλεσμα: μαθητές κινητοποιημένοι, μαθητές σε συνεχή αναζήτηση, μαθητές δια βίου.
Η Δημοκρατική Παιδεία στηρίζεται σε δύο θεμελιώδεις αρχές:
  • υποστηρίζει την αυτο-κινούμενη μάθηση
  • βλέπει το σχολείο ως μία κοινότητα μάθησης, η οποία βασίζεται στην ισότητα και τον αλληλοσεβασμό (μεταξύ όλων των μελών - μαθητών και καθηγητών)

Αυτο-κινούμενη μάθηση

Οι μαθητές στα δημοκρατικά σχολεία επιλέγουν πως θα περάσουν τη μέρα τους, πως θα αναπτύξουν και θα επεξεργαστούν τα ενδιαφέροντά τους, πως θα προετοιμαστούν για τη ζωή και τη σταδιοδρομία τους. Η μάθηση μπορεί να λάβει χώρα μέσα στην τάξη, ακριβώς όπως και στα συμβατικά σχολεία, αλλά υπάρχουν και αμέτρητοι άλλοι τρόποι μάθησης έξω από τις αίθουσες. Μέσω της ανεξάρτητης μελέτης, της έρευνας στο διαδίκτυο, παίζοντας παιχνίδια, κάνοντας εθελοντισμό, βοηθώντας σε κάποιο εργασιακό χώρο, με επισκέψεις σε μουσεία, ταξιδεύοντας, αναλαμβάνοντας κάποιο έργο ή ακόμα και συζητώντας με φίλους και καθηγητές. Όλα αυτά είναι μέρος της σχολικής τους ζωής.

Μία κοινότητα ισότητας και αλληλοσεβασμού

Image
Το πιο ευεργετικό περιβάλλον για μάθηση - αλλά και για εργασία και τη ζωή εν γένη - είναι αυτό στο οποίο τα δικαιώματα μας αναγνωρίζονται και οι απόψεις μας γίνονται σεβαστές.
Στα δημοκρατικά σχολεία γίνονται τακτικές συναντήσεις στις οποίες όλα τα μέλη της κοινότητας έχουν από μία ψήφο, ανεξαρτήτως ηλικίας ή θέσης στην ιεραρχία. Μαθητές και καθηγητές μπορούν να καθίσουν μαζί ως ίσοι, να συζητήσουν και να πάρουν αποφάσεις όσον αφορά στους κανόνες του σχολείου, στο αναλυτικό πρόγραμμα, στα έργα μέσα στο σχολείο, στην πρόσληψη προσωπικού, ακόμα και σε θέματα προϋπολογισμού.
Το αποτέλεσμα: ανοιχτόμυαλοι, ανεκτικοί, υπεύθυνοι άνθρωποι, οι οποίοι δε θα διστάσουν να εκφράσουν τις απόψεις τους και γνωρίζουν πως να τις τοποθετήσουν αλλά και πως να ακούσουν αυτές των άλλων. Με άλλα λόγια, μορφωμένοι, ενεργοί πολίτες, ταιριαστοί σε μια σύγχρονη δημοκρατική κοινωνία.

Γιατί Δημοκρατική Παιδεία;

Η ερώτηση θα έπρεπε να είναι: Γιατί όχι;
Ζούμε σε μία δημοκρατική κοινωνία που για να λειτουργήσει σωστά χρειάζεται δημιουργικούς πολίτες, οι οποίοι να δραστηριοποιούνται στις κοινότητες που ανήκουν, επιδιώκοντας συνέχεια την αλλαγή προς το καλύτερο. Τα παιδιά δεν αναπτύσσουν αυτές τις ιδιότητες μέσα από θεωρητικά μαθήματα. Ωστόσο, εκείνα που βιώνουν καθημερινά τι θα πει να είσαι υπεύθυνος για τον εαυτό σου και για τη κοινότητα στην οποία ανήκεις μέσα στο ίδιο το σχολείο, μαθαίνουν να εκφράζονται ελεύθερα, να αγωνίζονται για τα θέματα που θεωρούν σημαντικά, να επιλύουν προβλήματα και καταστάσεις ως ομάδα, να σέβονται τις απόψεις των άλλων και να συμβάλουν στην επιτυχή διαχείριση της κοινότητας. Όταν κάποιος είναι υπεύθυνος για την ίδια του τη μάθηση, οδηγείται στην ανακάλυψη και την επινόηση αποτελεσματικών στρατηγικών προς την επίλυση προβλημάτων γενικά, όποια κι αν είναι αυτά. Αυτή η ευελιξία και ικανότητα προσαρμογής είναι το εργαλείο που χρειάζεται ο καθένας μας για να συνεχίσει την αναζήτηση (μάθηση) στο άγνωστο που θα φέρει η ζωή.
Όσον αφορά στην αποτελεσματικότητα της μάθησης, η επιστημονική κοινότητα έχει καταλήξει στο συμπέρασμα ότι πραγματική μάθηση (σε αντίθεση με την απομνημόνευση στοιχείων, τα οποία στην πλειοψηφία των περιπτώσεων ξεχνιούνται γρήγορα) μπορεί να λάβει χώρα μόνο μέσα σε ένα πλαίσιο απαλλαγμένο από το φόβο και το άγχος και όταν οι γνώσεις αφορούν το μαθητή και είναι σημαντικές για αυτόν. Αυτές οι προϋποθέσεις πληρούνται όταν οι μαθητές έχουν το δικαίωμα να κατευθύνουν τη μάθηση τους και παράλληλα υπάρχει κάποιος ειδικός δίπλα να τους υποστηρίζει, να παρέχει τα εργαλεία που θα χρειαστούν, την τεχνογνωσία του και να τους φωτίζει με εποικοδομητικά σχόλια.
Ακόμα κι αυτή η λογική, παρότι στέκει, δεν αγγίζει την ουσία της ύπαρξης της δημοκρατικής παιδείας. Τα παιδιά και οι νέοι δεν είναι προϊόντα παραγωγής για οικονομικούς σκοπούς, αλλά πολίτες με το δικαίωμα να ανατραφούν μέσα στο πνεύμα των ιδανικών που διακηρύσσονται στον Καταστατικό Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών και ειδικότερα μέσα σε πνεύμα ειρήνης, αξιοπρέπειας, ανοχής, ελευθερίας, ισότητας και αλληλεγγύης; (Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού, Νόμος 2101/1992). Αυτό συμπεριλαμβάνει την ελευθερία να διαλέξουν τι θα μάθουν, πως, πότε και με ποιον.

Πέμπτη, 22 Ιουνίου 2017

EDC & Ανθρώπινα Δικαιώματα μέσω της Δημοκρατικής Παιδείας από EUDEC 19-06-2017


Η πρόκληση για την EDC: «Πρέπει να προχωρήσουμε από την εκπαίδευση για τη δημοκρατία, προς την εκπαίδευση μέσω της δημοκρατίας ή της εκπαίδευσης ως Δημοκρατίας» (Profesor Graham Smith, εισηγητής του Παγκόσμιου Φόρουμ για τη Δημοκρατία, Νοέμβριος 2016)

Σύσταση CM / Rec (2010) 7 της Επιτροπής Υπουργών στα κράτη μέλη:
Σχετικά με τον Χάρτη του Συμβουλίου της Ευρώπης για την εκπαίδευση για τη δημοκρατική πολιτειότητα και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Εκπαίδευση (Εγκρίθηκε από την Επιτροπή Υπουργών στις 11 Μαΐου 2010 κατά την 120ή σύνοδο)
8. Δημοκρατική διακυβέρνηση
«Τα κράτη μέλη θα πρέπει να προωθήσουν τη δημοκρατική διακυβέρνηση σε όλα τα εκπαιδευτικά ιδρύματα ως επιθυμητή και ωφέλιμη μέθοδο διακυβέρνησης από μόνη της και ως πρακτικό μέσο μάθησης και βίωσης της δημοκρατίας και του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Θα πρέπει να ενθαρρύνουν και να διευκολύνουν, με τα κατάλληλα μέσα, την ενεργό συμμετοχή των εκπαιδευομένων, του εκπαιδευτικού προσωπικού και των ενδιαφερομένων, συμπεριλαμβάνοντας τους γονείς, στη διακυβέρνηση των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων»

Συμπεράσματα του Παγκόσμιου Φόρουμ για τη Δημοκρατία, τη Δημοκρατία και την Ισότητα – είναι θέμα παιδείας;
Στρασβούργο, 7-9 Νοεμβρίου 2016
Η διακυβέρνηση είναι κλειδί:
Ø Η δημοκρατική παιδεία απαιτεί δημοκρατικά σχολεία, σχολεία που ασκούν τη δημοκρατία καθιστώντας ικανούς τους μαθητές να παράγουν γνώση από κοινού και με τους δασκάλους, να την αξιολογήσουν κριτικά και να λαμβάνουν υπεύθυνα στάση/θέση.
Ø Η συναπόφαση των μαθητών και των εκπαιδευτικών, συμπεριλαμβανομένου του περιεχομένου, θεωρήθηκε πειστική και αποτελεσματική για την προετοιμασία των μαθητών ως υπευθύνων και ενεργών πολιτών. Η συμμετοχική δημοκρατία χρειάζεται συμμετοχική μορφή εκπαίδευσης.
• Συμφωνία προέκυψε σχετικά με την αξία της συμμετοχικής δημοκρατίας στο σχολείο και την τάξη και στην ανάγκη για καλύτερη σύνδεση μεταξύ διαφορετικών συμμετοχικών μοντέλων. Παράγοντες αντίστασης που επίσης εντοπίστηκαν: ο γρήγορος κύκλος εργασιών (το μαθητικό σώμα αλλάζει ταχύτατα) καθώς και η αντίσταση που προβάλουν οι δάσκαλοι και οι γονείς στην αλλαγή.

Αποσπάσματα από το Παγκόσμιο Φόρουμ για τη Δημοκρατία:
Η εισηγήτρια Lyn Carson:
Ø «Η διδασκαλία της δημοκρατίας είναι οξύμωρο σχήμα, αν το διδάσκετε δεν επιτρέπετε την πρακτική εφαρμογή του "
Ø «Κριτική σκέψη που αποτελεί ουσιαστικό στοιχείο για τη δημιουργία μιας υγιούς δημοκρατίας»
Ø Το φανταστικό αυτό έργο που παρουσιάστηκε από δάσκαλο σε δημοκρατικό σχολείο στη Γαλλία, όπου οι μαθητές λαμβάνουν όλες τις αποφάσεις, συμπεριλαμβανομένης της πρόσληψης προσωπικού.

Εισηγητής Graham Smith:
Ø «Το πιο σημαντικό .... Πολλοί συμμετέχοντες επικεντρώνονταν στις συμμετοχικές πρακτικές στα σχολεία»
Ø «Μεταβαίνουμε από την εκπαίδευση για τη δημοκρατία, σε εκπαίδευση μέσω της δημοκρατίας ή στην εκπαίδευση ως Δημοκρατία»
Ø «Είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι η συμμετοχή είναι κρίσιμη, διότι με τη συμμετοχή μαθαίνουμε πως να συμμετέχουμε»
Ø «Μέσω της συμμετοχής μαθαίνουμε τις δημοκρατικές δεξιότητες και οικοδομούμε τις δημοκρατικές αρμοδιότητες. Η ίδια η συμμετοχή είναι το σχολείο της δημοκρατίας»
Ø «Μαθαίνουμε τη δημοκρατία βιώνοντας την και αυτό ισχύει εξίσου για τους νέους, όπως για τους ενήλικες»
Ø «Υπάρχει ένας καλύτερος τρόπος εκπαίδευσης και αποτελεί μέρος ενός καλύτερου τρόπου εφαρμογής της δημοκρατίας»

Εισηγήτρια Rosemary Bechler:
Ø «Πού αλλού στην κοινωνία βλέπουμε την τυραννία της πλειοψηφίας ... πραγματικά να αμφισβητείται από νέους ανθρώπους και να αντιμετωπίζεται με έναν τόσο απτό τρόπο όπως σε αυτά τα δημοκρατικά σχολεία;»
Ø «Ο κόσμος και η αρχή της αυτοοργάνωσης, ή όπως είπε ο Yacoov Hecht: ‘Να απομακρυνθούμε από την εξουσία της γνώσης για να δημιουργήσουμε περιεχόμενο γύρω από τα ανθρώπινα δικαιώματα και όχι την εθνικότητα’ »
Ø «Χρειαζόμαστε χρόνο για να αλλάξει το παράδειγμα»
Ø «Τα δημοκρατικά αυτά σχολεία έχουν προστιθέμενη αξία όσον αφορά τη βελτίωση του εκπαιδευτικού συστήματος και των δημοκρατικών συστημάτων .... Η αυτοοργάνωση είναι ένας στόχος, μια αφετηρία, μια μέθοδος που κάνει τη "μαγική" διαφορά στα εκατοντάδες δημοκρατικά σχολεία»
Ø «Πώς αντιμετωπίζουν αυτά τα προβλήματα; Δίνοντας στους ανθρώπους μια εμπειρία της δημοκρατίας στην πράξη, επιδιώκοντας μεγαλύτερη αυτονομία στο σχολείο και στον δάσκαλο, και αναγνωρίζοντας ότι η νοοτροπία (ο τρόπος σκέψης) των ανθρώπων είναι οι πραγματικοί οδηγοί της αλλαγής, μια πραγματική συνεργασία μεταξύ των μαθητών, των γονέων και των παιδαγωγών.
Είναι αυτοί που θα το δημιουργήσουν, από σχολείο σε σχολείο, οι ίδιοι. Όχι από πάνω αλλά από μέσα. Αυτός είναι ο πυρήνας των βασικών ιδεών. Η δημοκρατία δεν μπορεί να επιβληθεί άνωθεν»

Το μέλλον της εκπαίδευσης για τη δημοκρατική πολιτειότητα και τα ανθρώπινα δικαιώματα αφορά τη δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα στα σχολεία.
Ποιες είναι οι προκλήσεις και πώς μπορεί να συμβεί;

Οι προκλήσεις είναι:
1. Γεφύρωση του χάσματος μεταξύ δημοκρατίας και ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο σχολείο και των σημερινών αυταρχικών σχολικών πρακτικών.
2. Η μεταφορά της εξουσίας από τις κρατικές υπηρεσίες και τους διευθυντές των σχολείων σε μαθητές και εκπαιδευτικούς.
3. Πώς να μεταβούμε από τις λίγα και μικρά σύγχρονα πειραματικά δημοκρατικά σχολεία σε θεσμοθετημένη Δημοκρατική εκπαίδευση. Δηλ. Η δημοκρατική εκπαίδευση ως μέρος των κρατικών σχολικών σχημάτων
Η εισηγήτρια Lyn Carson:
• «Είμαι επίσης ανήσυχη από την επιμονή στην μέτρηση και την αξιολόγηση σε αυτή την πολύ νεαρή ηλικία. Εμείς πρέπει να είμαστε σε θέση να δοκιμάζουμε, να αποτύχουμε, να πειραματιστούμε. Μερικές φορές η μέτρηση και η αξιολόγηση παρεμβάλλεται και παρεμποδίζει αυτήν την προσέγγιση» .
«Η κύρια πρόκληση που αντιμετωπίζουμε είναι αυτή η τεράστια διχοτόμηση ανάμεσα στην ανθρώπινες αξίες που προωθούμε και οι οποίες είναι κάπως ασυγχρόνιστες με τις πραγματικότητες που αντιμετωπίζουμε»
• «Είστε έτοιμοι (η ελίτ) να μετακινήσετε το δυναμικό που μπορεί να απελευθερώσει τρομερές δόσεις δημιουργικότητας και ενέργειας;»
Εισηγητής Graham Smith:
 •« Πολύ λίγα είναι τα μέρη όπου η δημοκρατική εκπαίδευση έχει θεσμοθετηθεί. Υπάρχουν πολύ λίγα και σπάνια παραδείγματα δημοκρατικής εκπαίδευσης τα οποία έχουν θεσμοθετηθεί ευρέως, τα περισσότερα είναι πειραματισμοί, πολύ εντυπωσιακοί τρόποι πειραματισμού ........ σε περιβάλλοντα αφιλόξενα, όπου τα παραδοσιακά ιδρύματα δείχνουν ελάχιστο ενθουσιασμό γι 'αυτούς τους εναλλακτικούς τρόπους εκπαίδευσης »
•« Πρέπει να σκεφτούμε για το πώς θα θεσμοθετηθούν πιο συγκεκριμένα αυτές οι καινοτομίες στα σχολεία ... Πώς μπορεί αυτή η κίνηση δημοκρατικών σχολείων να κινηθεί προς τα έξω; Τι είναι αυτό που σταματά την πρόοδο;
2 πράγματα:
 Η διάρκεια; Πώς δημιουργούμε συνοχή από μια ομάδα μαθητών στην επόμενη;
 Αντίσταση. Πρέπει να διατυπώσουμε ποιος είναι αυτός ο οποίος αντιστέκεται στην αλλαγή:
§ Εκπαιδευτικοί: Πολύ συχνά οι εκπαιδευτικοί που αντιστέκονται στην αλλαγή είναι αυτοί που έχουν επαγγελματοποιηθεί πλήρως. Η εκπαίδευση που οι περισσότεροι εκπαιδευτικοί έχουν δεχθεί, δεν έχει ενσωματώσει αυτά τα είδη συμμετοχικών σχεδίων εργασίας.
§ Οι γονείς δεν είναι πάντα τόσο υποστηρικτικοί σε αυτό, μερικοί είναι, οι περισσότεροι δεν είναι.
§ Διοικητικοί και πολιτικοί. Όλοι αυτοί δεν φημίζονται για τις συμμετοχικές κλίσεις τους. Έτσι πρέπει να αναπτύξουμε στρατηγικές για να πείσουμε και να ενσωματώσουμε αυτές τις πρακτικές .... Να καταλάβουμε πώς μπορούμε να θεσμοθετήσουμε αποτελεσματικότερα.

Πώς μπορούμε να εφαρμόσουμε τη δημοκρατία στα σχολεία;
Α. Απελευθέρωση των (νομικών) φραγμών για τα δημοκρατικά σχολεία
Β. Εισαγωγή της δημοκρατίας στο κρατικό σχολικό σύστημα

Α - Αναβάθμιση των (νομικών) φραγμών για τα δημοκρατικά σχολεία
Τρέχουσα κατάσταση: Υπάρχουν δημοκρατικά σχολεία σε ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες της βορειοδυτικής Ευρώπης αλλά και σε Πολωνία, Ελβετία, Βουλγαρία και Ισπανία. Το παλαιότερο είναι το Summerhill στο Ηνωμένο Βασίλειο (1921). Μόνο σε χώρες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, οι Κάτω Χώρες, η Γαλλία και μερικά Γερμανικά κράτη, τα δημοκρατικά σχολεία μπορούν να λειτουργήσουν χωρίς περιορισμούς στο νομικό πλαίσιο για την εκπαίδευση. Σε όλες σχεδόν τις άλλες χώρες, τα δημοκρατικά σχολεία περιορίζονται αρκετά από τους νόμους για την εκπαίδευση, όπως οι υποχρεωτικές κρατικές εξετάσεις και τα προγράμματα σπουδών. Σχεδόν όλα τα δημοκρατικά σχολεία είναι μικρά βιωματικά σχολεία που δεν λαμβάνουν καμία ή μόνο μερική κρατική χρηματοδότηση. Τόσο τα νομικά εμπόδια όσο και η έλλειψη κρατικής χρηματοδότησης καθιστούν το δημοκρατικό σχολείο απρόσιτο για την πλειοψηφία των παιδιών. Οι έρευνες δείχνουν ότι οι μαθητές του Summerhill πέτυχαν υψηλότερα αποτελέσματα από το μέσο όρο του GCSE στο Ηνωμένο Βασίλειο και η έκθεση Hannam (2001) έδειξε μια ισχυρή συσχέτιση μεταξύ της συμμετοχής των μαθητών στα σχολεία και των γνωστικών και συμπεριφορικών αποτελεσμάτων .
Τι χρειάζεται;
Να καταστεί το δημοκρατικό σχολείο εκπαιδευτική επιλογή προσιτή σε όλα τα παιδιά και τους γονείς, θεσμοθετώντας τη δημοκρατική εκπαίδευση στα εθνικά εκπαιδευτικά συστήματα που χρηματοδοτούνται σε όλες τις χώρες του Συμβουλίου της Ευρώπης.
Πώς το κάνουμε αυτό (επιλογές);
1. Να γίνει ορατή η διεύρυνση και η ανάπτυξη των δημοκρατικών σχολείων
2. Να μοιραστούν εμπειρίες μεταξύ κυβερνητικών υπαλλήλων (υπουργείο Παιδείας και σχολικών επιθεωρήσεων) των διαφόρων χωρών, σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο καθιστούν δυνατό το δημοκρατικό σχολείο και τον τρόπο (Δημιουργία νόμων για την εκπαίδευση που επιτρέπουν διαφορετικές παιδαγωγικές μεθόδους)
4. Συμπερίληψη της δημοκρατικής εκπαίδευσης στην κατάρτιση των εκπαιδευτικών και στα πανεπιστημιακά προγράμματα
5. Τόνωση των ερευνητικών προγραμμάτων για τη διερεύνηση των αποτελεσμάτων αποφοίτων δημοκρατικών σχολείων

Β - Εισαγωγή της δημοκρατίας στα κρατικά σχολικά συστήματα
Τρέχουσα κατάσταση:
Τα περισσότερα, αν όχι όλα, τα κρατικά σχολικά συστήματα είναι ιεραρχικά και αυταρχικά σχεδιασμένα και δεν παρέχουν πραγματικές επιλογές στους μαθητές για το τι κάνουν ή δεν κάνουν , ούτε οι μαθητές έχουν ισότιμη άποψη και γνώμη στη διακυβέρνηση των σχολείων τους.
Τι χρειάζεται;
Να βιώνουμε την δημοκρατία αντί, αντί να τη διδάσκουμε. Αύξηση της δημοκρατικής διακυβέρνησης στα σχολεία και αύξηση της επιρροής των μαθητών σε αυτό που μαθαίνουν, δηλαδή πιο συμμετοχική δημοκρατία για τους μαθητές στα σχολεία.

Πώς το διαχειριζόμαστε αυτό (επιλογές);
1. Ακολουθούμε την πρόταση του Παγκόσμιου Φόρουμ για τη Δημοκρατία (2016) για να επιτραπεί το 20% του δημοκρατικού χρόνου στα σχολεία:
α. Υποστηρίζουμε τα σχολεία για να συμβεί εντός των επόμενων 5 ετών
β. Υποστήριξη και ανταμοιβή των σχολείων που υιοθετούν την συμμετοχική δημοκρατία ως προτεραιότητα και αναγνώριση αυτών των σχολείων
γ. Μοιραζόμαστε την εμπειρία των σχολείων αυτών
δ. Βοηθούμε τους εκπαιδευτικούς με επανεκπαίδευση και επιμορφώσεις, να δημιουργήσουν μια νέα προσέγγιση για τη σχέση μεταξύ δασκάλων και μαθητών. (Οι εκπαιδευτικοί που έχουν διδαχθεί να αντιλαμβάνονται τον ρόλο τους ως διδακτικό και αυταρχικό, χρειάζονται αναπροσανατολισμό για να διαμορφώσουν συμπεριφορά που παρέχει εμπειρίες σε μαθητές που βασίζονται στα Ανθρώπινα Δικαιώματα και στη δημοκρατική πολιτειότητα).
Αυτή η αναφορά έχει συνταχθεί από την Ευρωπαϊκή Κοινότητα Δημοκρατικής Παιδείας (EUDEC) ως συμβολή στο "Μαθαίνουμε να ζούμε μαζί: μια κοινή δέσμευση για τη δημοκρατία. Το μέλλον της παιδείας για την πολιτειότητα και τα ανθρώπινα δικαιώματα στην Ευρώπη» Στρασβούργο, 20-22 Ιουνίου 2017.
Το Eudec είναι ένας μη κερδοσκοπικός οργανισμός με στόχο:
α) Τη στήριξη όλων των μορφών δημοκρατικής παιδείας σε όλη την Ευρώπη.
β) Προώθηση της δημοκρατικής παιδείας ως λογική επιλογή για τα δημοκρατικά κράτη.
γ) Καθιέρωση, στη νομοθεσία και στην πράξη, του δικαιώματος ίδρυσης και συμμετοχής σε δημοκρατικά εκπαιδευτικά ιδρύματα.

Το Εudec έχει ορίσει τη δημοκρατική παιδεία ως μια παιδεία όπου οι μαθητές έχουν το δικαίωμα να κάνουν τις δικές τους επιλογές όσον αφορά τη μάθηση και όλους τους άλλους τομείς της καθημερινής ζωής. Μπορούν να προσδιορίσουν μεμονωμένα τι πρέπει να κάνουν, πότε, πού, πώς και με ποιον, εφόσον οι αποφάσεις τους δεν παραβιάζουν την ελευθερία των άλλων να κάνουν το ίδιο και όπου οι μαθητές έχουν ίσο μερίδιο στη λήψη αποφάσεων σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο δομούνται και λειτουργούν τα σχολεία τους - και ποιοι κανόνες και κυρώσεις, αν υπάρχουν, είναι απαραίτητες.

Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το Eudec: www.eudec.org

Επικοινωνήστε με τον Peter Hartkamp, Συμβούλιο Eudec: phartkamp@eudec.org ή gsm +31618770281

Δευτέρα, 24 Απριλίου 2017

Δημοκρατική Εκπαίδευση - Ελευθεριακά Σχολεία

Στο 3ο Πανελλήνιο Επιστημονικό Συνέδριο του ΙΑΚΕ «Ινστιτούτο Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών» (5 - 7 Μαϊου 2017, Ηράκλειο Κρήτης) έχω την χαρά να παρουσιάζω ένα θέμα επιτακτικής σημασίας προς συζήτηση, με τίτλο:
Μεταμορφώνοντας την μαθησιακή διαδικασία:
η δημοκρατική εκπαίδευση και τα ελευθεριακά σχολεία
ως πρόταση για την ανάπτυξη και την κοινωνική αλλαγή
Παρασκευή 5 Μαϊου 2017
Ώρα 12:30 μμ (Αίθουσα Μίνως Ι)
Aquila Atlantis Hotel, Ηράκλειο
Όσο ρομαντικοί κι αν είμαστε σαν άτομα - νοσταλγοί της εποχής που ο δάσκαλος απολάμβανε τον αμέριστο σεβασμό της τοπικής κοινωνίας για την ικανότητά του να επιβάλλει την πειθαρχία και την στείρα απομνημόνευση - οφείλουμε να παραδεχτούμε ότι η εκπαιδευτική διαδικασία έχει αλλάξει προς το καλύτερο σε σχέση με το παρελθόν. Ο εκπαιδευτικός δεν είναι πια ο μοναδικός ρυθμιστής της γνώσης. Αντιθέτως, ο μαθητές έχουν από καιρού αναλάβει ενεργητικό ρόλο. Τα προγράμματα που προτείνονται παγκοσμίως από τους επιστήμονες της Παιδαγωγικής, της Κοινωνιολογίας και της Ψυχολογίας ενθαρρύνουν τη συμμετοχή, αναγνωρίζουν διαφορετικά στυλ μάθησης, παρέχουν ευκαιρίες εξατομικευμένης διδασκαλίας, φτιάχνουν γέφυρες πολυπολιτισμικών ανταλλαγών, δημιουργούν κοινότητες. Όλα αυτά είναι ενεργητική μάθηση που βρίσκει το καλύτερο έδαφος για να δρέψει καρπούς μέσα από την οργανωτική πρόταση που ακούει στο όνομα «δημοκρατική εκπαίδευση».
Με έμφαση στην αυτενέργεια του ατόμου και όχημα την ισότητα, η δημοκρατική εκπαίδευση δίνει στα νέα παιδιά τη δυνατότητα να διδαχθούν από την εμπειρία, να έχουν μια διεπιστημονική προσέγγιση στα γνωστικά αντικείμενα που διδάσκονται στο σχολείο και να σχεδιάσουν από κοινού το πρόγραμμα που θα οδηγήσει στην προσωπική τους καλλιέργεια αλλά και στην ανάπτυξη του ευρύτερου περιβάλλοντος. Τα σχολεία που προκύπτουν μέσα από αυτή τη διαδικασία, βοηθούν στη στήριξη και στην αυτονόμηση των μαθητών μέσα στο γενικότερο κοινωνικό σύνολο.
Παρόλο το αυξημένο ενδιαφέρον γονέων, εκπαιδευτικών και επιστημόνων για τα ελευθεριακά σχολεία, το ελληνικό σύστημα δεν επιτρέπει τη δημιουργία δημοκρατικών δομών εκπαίδευσης.

Despoina Limniotaki 

H εκδήλωση στο facebook

Σάββατο, 15 Απριλίου 2017

Oι παιδαγωγικές οπτικές της ελευθεριακής εκπαίδευσης

Θεωρία και πράξη.
Διαβάστε εδώ την πτυχιακή εργασία των Σαράντη Σακαρίδη και Ανέτας Θεοδωρίδου

Το σχολείο είναι νεκρό

Τά περισσότερα παιδιά τοΰ κόσμου δέν πάνε σχολείο. ’Απ’ αύτά πού πάνε, τά περισσότερα τό έγκαταλειπουν τό συντο­ μότερο δυνατό. Οί περισσότερες χώρες τοΰ κόσμου δέν έχουν άλλη δυνατότητα παρά νά προσφέρουν μιά έλάχιστη μόρφωση στα παιδιά τους, ένώ παντού τά έξοδα γιά τήν παιδεία αυξάνονται μέ γρηγορότερο ρυθμό άπ’ δ,τι οί σχολικές έγγραφές καί τό έθνικό εισόδημα. Τά σχολεία είναι γιά τόν περισσότερο κόσμο αότό πού 6 συγγρα φέας όνομάζει τά «καθιερωμένα στηρίγμα­ τα των προνομίων», καί τήν ίδια στιγμή δμως είναι τά κυριώτερα δργανα κοινω­ νικής κινητικότητας· Άλλα μέ τί αντάλλαγμα άπέναντι στήν αληθινή μάθηση, στήν άληθινή δημιουργία καί στήν άληθινή δημοκρατία; Καί μέ ποιό τελικό άντάλλαγμα γιά τις κοινωνίες πού διαιωνίζονται μ’ αύτό τόν τρόπο; Αύτό είναι τό φόντο, δπου στηρίζεται τό σημαντικό, έκτεταμένο καί διορατικό βιβλίο τοΰ Έβερετ Ρέϊμερ. Ή πιό έπείγουσα προτεραιότητα στό θέμα τής μόρ­φωσης, είναι νά ενδιαφερθοΰμε γιά τις δυνατές έναλλακτικές λύσεις στήν παιδεία, σχετικά μέ τό περιεχόμενο, τήν όργάνωση καί τή χρηματοδότησή της. Πάνω άπ’ όλα χρειαζόμαστε έπειγόντως έναλλακτι­κές άπόψεις πάνω στήν ίδια τήν παιδεία, στη φύση της καί στις δυνατές λειτουρ­ γίες της, στις κοινωνίες τοΰ μέλλοντος.
ΕΒΕΡΕΤ ΡΕΤΜΕΡ

Παρασκευή, 24 Φεβρουαρίου 2017

Η Πειθαρχία στην Εκπαίδευση: Από το καρεκλάκι της σκέψης στην παρέλαση

Αποτέλεσμα εικόνας για children punishment«Γιατί είσαι όρθιος Βαγγέλη; Δεν είπε να μη σηκωθείτε; Τιμωρία στο καρεκλάκι τώρα!»
Πλησίαζε 10.00 το πρωί όταν ο μικρός κουράστηκε να περιμένει βιδωμένος στην καρέκλα του τη δασκάλα να επιστρέψει στην τάξη. Πάνε δύο ώρες που έλειπε, αφήνοντας 16 πεντάχρονα  με τη ρητή εντολή: «Φρόνιμα. Αναπνέετε μόνο!», όσο εκείνη διευθετούσε εκκρεμότητες του νηπιαγωγείου. Τα παιδιά αφέθηκαν δίχως παιχνίδια, χωρίς να επιτρέπεται να επικοινωνήσουν, να σηκωθούν ή να επιδοθούν στον παραμικρό θόρυβο. Βρέθηκα στο χώρο κάνοντας παράλληλη στήριξη σε παιδί με αναπτυξιακές διαταραχές.
Συνειδητοποιώ πως εγώ, η ενήλικη, η πλήρως εναρμονισμένη με τις κοινωνικές νόρμες και τις απαιτήσεις τήρησης κανόνων σε καθορισμένα πλαίσια, πιθανότατα να αποτύγχανα να μείνω καθιστή κοιτώντας στο άπειρο για 120 λεπτά. Κι αν θεωρείτε πως το σκηνικό αυτό δεν είναι συχνό φαινόμενο, κάνετε λάθος. Κι αν θεωρείτε πως το εν λόγω νηπιαγωγείο είναι δημόσιο (και συνεπώς πιο… χαλαρό), λαθεύετε ξανά.
Πέρα όμως από τις παράλογες απαιτήσεις, η ματαίωση των οποίων μπορεί να σε οδηγήσει τάχιστα στην τιμωρία, το βασικό ζήτημα συνίσταται στην ίδια τη σωφρονιστική μέθοδο. Η διάπραξη μιας μικρής αταξίας (ενός νηπιακού πλημμελήματος ας πούμε) σου εξασφαλίζει ένα χρονικό διάστημα –το οποίο ποικίλλει ανάλογα με την εκάστοτε διάθεση της νηπιαγωγού- στο «καρεκλάκι της σκέψης». Τοποθετημένο σε μία γωνία, σε απομονώνει από τη συμμορφωμένη ομάδα και σε καλεί «να σκεφτείς τι έκανες».
Βέβαια, επειδή η πλειονότητα των επισκέψεων στο καρεκλάκι προέρχεται από ηλιθιώδεις λόγους (άφησες δύο μπουκιές φαγητού, γέλασες με τη γκριμάτσα συμμαθητή κ.λπ.), στοιχηματίζω ότι το μόνο που σκέφτονται τα παιδιά στο χρόνο που τους δίνεται είναι η μεγάλη αδικία εις βάρος τους, ενώ φαντασιώνονται αηδιαστικά αυτιά γαϊδάρου στο κεφάλι της δασκάλας. Η πραγματική τραγωδία όμως –στην οποία μάλιστα δε χωρούν αστεϊσμοί- είναι οι συνέπειες που ακολουθούν όταν η συμπεριφορά σου κρίνεται κακή, και όχι απλώς ανάρμοστη.
Εάν αντιμιλήσεις στη δασκάλα, αν αρνηθείς να συμμετάσχεις σε δραστηριότητα, αν εκδηλώσεις ένα επεισόδιο θυμού… Τότε ακολουθεί η «μεγάλη καρέκλα».
Καρεκλάκι κατ’ουσίαν που χρησιμοποιούμε για τα βρέφη, η μεγάλη καρέκλα υποδέχεται το νήπιο και κλείνει˙ δηλαδή κλειδώνει με τρόπο που ακινητοποιεί το παιδί, το οποίο ας σημειωθεί ότι σχεδόν ποτέ δεν μπαίνει αδιαμαρτύρητα εκεί μέσα. Σα να μη φτάνει ο φυσικός περιορισμός, η δασκάλα προτρέπει τους συμμαθητές να αποδοκιμάσουν τον αντιφρονούντα. «Είσαι μωρό, είσαι μικρός, κοίτα πού κάθεσαι, μωρό!» Χλεύη, κοροϊδία και περιφρόνηση για εκείνον που απέτυχε να συμμορφωθεί, με εμένα στη γωνία να εξηγώ ψιθυριστά στο αυτιστικό παιδί μου γιατί δεν πρέπει να συμμετέχει στις αποδοκιμασίες.
Κάθε φορά αναρωτιέμαι: τι ακριβώς ενισχύεται εκείνη τη στιγμή; Ποιες μορφές δράσης θεμελιώνονται; Και τι μοτίβα αλληλεπίδρασης καλούμε τα παιδιά να υιοθετήσουν, διαμορφώνοντας κοινωνική συμπεριφορά –απέναντι στην εξουσία και στην ομάδα;
Η εύκολη λύση θα ήταν να κατηγορηθούν οι νηπιαγωγοί. Οι νηπιαγωγοί που αδιαφορούν, που δεν εργάζονται με ζήλο, που εκτελούν τα καθήκοντά τους διεκπεραιωτικά. Κάτι τέτοιο όμως δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Εργαζόμενες σε υπερπλήρη τμήματα, αναλαμβάνουν επιπλέον καθήκοντα γραμματείας λόγω περικοπών προσωπικού, πληρώνονται πενιχρά και ποτέ δε διδάχτηκαν οι ίδιες πώς η διδασκαλία είναι κατά βάση διασκέδαση. Δεν μπορείς να ζητήσεις ευθύνες από ανθρώπους που δεν εκτέθηκαν ποτέ στις κατάλληλες συνθήκες μεταλαμπάδευσης της γνώσης. Πόσο μάλλον όταν ολοένα και περισσότερο διαφαίνεται ότι η διαστρέβλωση των εκπαιδευτικών πρακτικών –διαστρέβλωση που ξεκινά τόσο νωρίς, όσο και η νηπιακή ηλικία- διόλου τυχαία δεν είναι. Είναι σκόπιμος ο τρόπος που η διδαχή εκτροχιάστηκε σε πειθαρχία.
Γιατί, αν αφήναμε τα παιδιά να αναλάβουν πρωτοβουλίες και τίποτα φοβερά κακό δε συνέβαινε, πώς θα τα τρομοκρατούσαμε έπειτα για την επιτακτική ανάγκη να μας ακούνε;
Τι θα γινόταν αν τους επιτρέπαμε να αγκαλιάσουν τη φιλοπεριέργεια τους αντί να την καταπνίξουν κάτω από ένα συρφετό κανόνων;
Να έρθουν σε επαφή με τις θετικά ενισχυτικές συνέπειες της μάθησης˙ με τη χαρά που σου προσφέρει ένα διήγημα όταν κανείς δε σε απειλεί προκειμένου να διαβάσεις.
Εάν δεν φοβούνταν να απαντήσουν λάθος,  αν ρωτούσαν ξανά και ξανά, αν δοκίμαζαν τις εναλλακτικές τους και όποτε οι συνθήκες δεν επαρκούσαν ώστε να περνούν όμορφα, τολμούσαν να ζητήσουν κάτι άλλο. Κάτι καλύτερο. Ίσως τότε όμως να διαμορφώναμε άτομα με αυτοπεποίθηση και αυτοαποτελεσματικότητα, άτομα που δε θα ήταν μαθημένα να συμβιβάζονται και θα ακολουθούσαν πορείες και μονοπάτια με πάθος, όχι με συγκατάβαση.
Ερευνητικές φύσεις που δε θα βολεύονταν πίσω από εξηγήσεις που καταρρέουν σα σαθρά οικοδομήματα. Θα ερχόμασταν αντιμέτωποι με πολίτες συνηθισμένους να απαιτούν, να διεκδικούν. Θα ενθαρρύναμε την αλληλεγγύη, όχι τον κοινωνικό αυτοματισμό.
Ο ασφαλέστερος δρόμος για τη διατήρηση της καθεστηκυίας τάξης είναι να φοβίζεις τον κόσμο. Να τον κάνεις να αισθάνεται ανεπαρκής. Να περιβάλλεις τον θεμελιωδέστερο θεσμό, την εκπαίδευση, με έναν μανδύα μη-αποτελεσματικότητας, εκτός και εάν ακολουθηθούν συγκεκριμένες στρατηγικές αποφυγής της τιμωρίας: παπαγαλίστε.
Μην προσπαθήσετε να αναπαράγετε καινοτόμα γνώση, θα εκτεθείτε˙ κόψτε και ράψτε την ήδη υπάρχουσα βιβλιογραφία. Μη ρωτάς αν δε γνωρίζεις, θα αποκαλυφθεί η άγνοιά σου. Και θυμήσου: στη γωνία σε περιμένει το καρεκλάκι της σκέψης.
Αν ανοίγαμε τα μάτια των παιδιών, θα υπήρχε ο κίνδυνος να καταλάβουν. Να καταλάβουν τι έχουν σε αντιδιαστολή με τι θα έπρεπε να έχουν. Θα μάθαιναν να σκέφτονται αντί να αναπαράγουν, θα έθεταν ερωτήματα άβολα. Δε θα παπαγάλιζαν Αίσωπο˙ ύστερα δε θα παπαγάλιζαν Ιστορία και –αλίμονο!- στο τέλος δε θα παπαγάλιζαν ειδήσεις των 20.00.
Ίσως να προβληματίζονταν σχετικά με το γιατί ένα κράτος που καταδικάζει τη βία από όπου κι αν προέρχεται, διατηρεί εθνικές επετείους που όλες εξυμνούν γεγονότα βίαια. Μπορεί και να αρνούνταν να παρελάσουν σα πειθαρχημένα στρατιωτάκια εις μνήμην της (καλής;) βίας αυτής, αν συνειδητοποιούσαν πως το μιλιταριστικό βάδην παραπέμπει σε μέρες που κανείς δε θέλει να θυμάται.
Η αίγλη της αυθεντίας της εξουσίας θα ξέφτιζε απέναντι σε ανθρώπους που θα ασκούσαν συστηματικά κριτική. Μα τότε, ω τρισαλί, θα αναδυόταν ο πιο μύχιος φόβος όλως: η αποσταθεροποίηση του Συστήματός τους.
Σκέφτομαι μία από αυτές τις μέρες να μιλήσω στα πεντάχρονα για την κινηματική δύναμη του λαού.
Έχω την αίσθηση ότι θα κατανοήσουν την ανατροπή γρηγορότερα από την υπόλοιπη κοινωνία. Πιθανολογώ πως θα χτίσουν ένα φρούριο με τουβλάκια γύρω από τις καρέκλες και θα τις περιχύσουν με ζεστή σοκολάτα ώστε να μην μπορεί κανείς να καθίσει χωρίς να λερωθεί.
Τις Τετάρτες, θα ζητήσουν η απαίσια ψαρόσουπα να γίνει παστίτσιο. Και το σημαντικότερο; Θα έχουν στο τέλος συνειδητοποιήσει πως ό,τι κατάφεραν είναι νίκη δική τους. Συλλογική και αλληλέγγυη νίκη απέναντι στη δικτατορία της καρέκλας της (μη) σκέψης.

Πηγή: toportal.gr

Κυριακή, 8 Ιανουαρίου 2017

Εκδήλωση: Worldschooling (η οικουμενική εκπαίδευση): Παιδεία στα ανθρώπινα μέτρα – Εξωσχολισμός και φυσική μάθηση

lainie-miro

Το “σχολείο” του δρόμου και η οικουμενική εκπαίδευση

Κυριακή 15 Ιανουαρίου 2017, 18.00-21.00,

Impact Hub Athens, Καραΐσκάκη 28, Αθήνα

Είναι η εκπαίδευση δεδομένη ή μια δυναμική διαδικασία που διαρκεί σε όλη μας τη ζωή; Ποια είναι τα προσόντα και οι ιδιαίτερες ποιότητες που ευνοούνται από μια τέτοια φυσική και ολιστική προσέγγιση της μάθησης;
Με ποιο τρόπο μαθαίνουν καλύτερα τα παιδιά; Είναι η αυτοκατευθυνόμενη, μη-παρεμβατική, αυτοκινούμενη και ελεύθερη μαθησιακή διαδικασία ένας εφικτός τρόπος να αντιληφθούμε και να κατανοήσουμε την πολυπλοκότητα του κόσμου; Πως επηρεάζεται αυτή η διαδικασία από την σύγχρονη προηγμένη τεχνολογία;
Είναι το ταξίδι και η περιπλάνηση μια πρόσφορη μέθοδος ανακάλυψης και εξερεύνησης του κόσμου μας και κατάκτησης της γνώσης μέσω του βιώματος; Τι ρόλο παίζει η επαφή με την φύση σε όλη την μαθησιακή διαδικασία;
Τι εννοούμε όταν αναφερόμαστε στην έννοια του unschooling (εξωσχολισμού); Μπορεί να υπάρχει εκπαίδευση δίχως τα σχολεία; μπορεί να υπάρξει ουσιαστική μάθηση μέσα στο σχολείο; Είναι δυνατή η φυσιολογική ανάπτυξη και εξέλιξη του ανθρώπου, εκτός αναλυτικών προγραμμάτων, δεδομένης ύλης και αξιολόγησης;
Σε όλα αυτά και ακόμη περισσότερα καλούμαστε να συζητήσουμε με αφορμή αυτήν την ομιλία.
“Worldschooling” σημαίνει μαθαίνω από και εντός της οικουμένης. Δίνει αξία στην πραγματική ζωή, στις διαφορετικές εμπειρίες που αποτελούν πρόκληση για τις απόψεις μας, διευρύνει την προοπτική μας και μας εμπλουτίζει ως ανθρώπους. Είναι μια εκπαίδευση που εκτιμά το βίωμα πάνω απ’ όλα.Είναι μια διαδικασία που δίνει προτεραιότητα στην παιδεία της εξέλιξης, της παγκόσμιας γνώσης και σε θέματα όπως η κοινωνική δικαιοσύνη, το περιβάλλον, η φτώχεια και η ανάπτυξη. Είναι ένας τρόπος θέασης του κόσμου που προκαλεί συχνά τους παγιωμένους τρόπους μάθησης που είναι ευρωκεντρικοί, εγωκεντρικοί, εκπορευόμενοι από τη λευκή φυλή και στιγματισμένοι από την αποικιοκρατία.
Το θέμα είναι, επίσης, πως σημαίνει πολλά διαφορετικά πράγματα για διαφορετικούς ανθρώπους και προτεραιότητες στο worldschooling εξαρτάται από το πού στον κόσμο συμβαίνει, τόσο κυριολεκτικά όσο και μεταφορικά
ομιλητές: Lainie Liberti και Miro Siegel
Δηλώστε τη συμμετοχή σας εδώ μέσω Facebook.